Kim jesteśmy, w co wierzymy

KIM JESTEŚMY

Kościół Ewangelicko-Augsburski w Polsce należy do światowej rodziny Kościołów luterańskich. Jego dość skomplikowana oficjalna nazwa nawiązuje do tekstu wyznania wiary złożonego w 1530 roku na sejmie w Augsburgu, stanowiącego jedną z naszych podstawowych ksiąg doktrynalnych.

Kościół luterański powstał jako późniejsza konsekwencja ogłoszenia 95 tez augustiańskiego zakonnika o. Marcina Lutra 31 października 1517 r. w Wittenberdze. Nawoływały one do odnowy Kościoła Powszechnego w duchu Ewangelii. Luter sprzeciwiał się w nich sprzedaży odpustów, a także szeroko występującym nadużyciom w Kościele. Zamiarem Lutra nie było stworzenie nowego wyznania, ale odnowa istniejącego Kościoła. Niestety jego postulaty nie znalazły uznania papiestwa, w wyniku czego doszło do podziałów w Kościele tradycji zachodniej. Luter zapoczątkował proces, który nazywamy Reformacją, a który trwa nieustannie.

Parafia św. Krzysztofa jest parafią diecezji wrocławskiej polskiego Kościoła luterańskiego. Ma bardzo szczególną podwójną misję: po pierwsze prowadzi duszpasterstwo dolnośląskich ewangelików niemieckojęzycznych, po drugie gromadzi wokół siebie polskojęzycznych luteran przywiązanych do tradycyjnej liturgii, tzw. wysokokościelnej, czy też starokościelnej. To, że pielęgnujemy w naszym zborze liturgiczne dziedzictwo luteranizmu nie znaczy, że jesteśmy parafią konserwatywną. Czasami powstaje takie mylne wyobrażenie, podczas gdy zdecydowanie tak nie jest.

Na niniejszej stronie możecie nas poznać poprzez „Pięć zasad luteranizmu”, filmowe „Ewangelickie ABC” oraz „Pytania i odpowiedzi”. Zachęcamy również do osobistego kontaktu – plan spotkań można znaleźć tutaj – oraz zadawania pytań poprzez formularz na dole strony.

Cztery zasady luteranizmu

sola Scriptura – tylko Pismo

Sola scriptura oznacza, że Biblia jest źródłem doktryny chrześcijańskiej o najwyższym autorytecie (nie jedynym). Biblia jest niezrównanym przesłaniem Boga dla ludzi. Wszelkie doktryny i praktyki przyjęte w Kościele powinny pozostawać z Pismem Świętym w relacji zgodności, co znaczy, że odrzucamy pozabiblijną tradycję jako normatywne źródło wiary (ale nie jako źródło np. zwyczajów). Biblia jest instrumentem bezpośredniego kontaktu człowieka i Boga.

solus Christus – tylko Chrystus

Solus Christus oznacza, że tylko Jezus Chrystus jest pośrednikiem między Bogiem i ludźmi. Zbawienie jest niemożliwe za innym pośrednictwem. Wyrażane jest to często jako solo Christo (tylko przez Chrystusa). Tradycyjny luteranizm, odrzucając pośredników między Bogiem a ludźmi, czci jednak pamięć o Matce Bożej Marii i o wybitnych świętych. Zasada solus Christus odrzuca także rzymskokatolickie pojęcie kapłaństwa jako urzędu ofiarniczego. Luter przyznawał co prawda kapłanom ograniczone uprawnienia, np. do spowiedzi i odpuszczenia grzechów, jednak nie jako pośrednikom między wierzącymi i Bogiem.

sola gratia – tylko łaska

Sola gratia per fidem – tylko łaska przez wiarę jest podstawą teologii usprawiedliwienia przez wiarę i zasadą ustanowioną bezpośrednio przez Boga (Rz 3,28). Tylko wiara, a nie dobre uczynki, są podstawą do usprawiedliwienia człowieka przed Bogiem, chociaż dobre uczynki są postrzegane jako konieczny skutek autentycznej wiary. Wierzymy, że tylko dzięki łasce, przez wiarę w zbawcze dzieło Chrystusa, a nie ze względu na jakikolwiek wysiłek po naszej stronie, jesteśmy przyjęci przez Boga i przyjmujemy Ducha Świętego, który odnawia nasze serca i wyposaża nas i powołuje do dobrych czynów.

solum Verbum – tylko Słowo

Zasada solum Verbum nie pokrywa się z zasadą sola Scriptura. Słowo Boże jest jedynym środkiem łaski Bożej. Słowo występuje pod dwoma postaciami: słowa mówionego oraz słowa widzialnego, sakramentów. Zasada jedynie Słowo zwraca się przeciwko „iluminaryzmowi”, a więc bezpośredniemu oświeceniu i poznaniu Boga z pominięciem Pisma Świętego. Sprzeciwia się również wszelkiej myśli o samousprawiedliwieniu i samozbawieniu.

Zasada ta znaczy, że kto nie czerpie ze zbawiennej łaski i darów, a więc stoi z dala od słuchania słowa Bożego i nie korzysta z sakramentów, sam z własnej winy pozbawia się owoców krzyżowej śmierci Chrystusa na Golgocie.

EWANGELICKIE ABC

PYTANIA I ODPOWIEDZI

Kliknij na pytanie, by zobaczyć odpowiedź

Ogólne

Czy luteranie są chrześcijanami?

Tak. Kościół chrześcijański ok. 1054 r. podzielił się na zachodni (rzymskokatolicki) i wschodni (prawosławny). W wyniku XVI-wiecznej reformacji z Kościoła zachodniego wykrystalizował się Kościół luterański.

Czy luteranie wierzą w Trójcę Świętą?

Tak. Wierzymy w żywego Boga, jednego w Trójcy Ojca, Syna i Ducha Świętego. Jest do podstawowy dogmat chrześcijaństwa.

Co jest źródłem wiary u luteran?

Jedynym źródłem wiary jest Biblia. Tradycja nie jest źródłem wiary, lecz jedynie może wskazywać na formy wyznawania. Tradycja nie może być sprzeczna z Biblią.

Czy istnieje coś takiego jak Katechizm Kościoła luterańskiego?

Kościół luterański posiada tzw. księgi wyznaniowe: Mały i Duży Katechizm, Wyznanie Augsburskie, Obrona Wyznania Augsburskiego, Artykuły Szmalkaldzkie, Traktat o władzy i prymacie papieża oraz Formuła Zgody, powstałe w latach 1529-1577. Są to wykłady nauki Kościoła luterańskiego, nie zastępują one jednak Biblii.

Czy budynek kościoła jest miejscem świętym?

I tak, i nie.

Nie jest to „mieszkanie Boga”, ponieważ Bóg mieszka wszędzie, jest wszechobecny i nie potrzebuje domu uczynionego ludzką ręką.

Kościół jest jednak miejscem uświęconym ze względu na to, co w nim się odbywa. Tzn. jest uświęcony zwiastowaniem Słowa Bożego i sprawowanymi Sakramentami. Podkreślenia wymaga jednak fakt, że uświęcenie to następuje z perspektywy i inicjatywy ludzkiej, bo to właśnie my, a nie Bóg, potrzebujemy miejsc, w których moglibyśmy się gromadzić i sprawować liturgię, i które w ten sposób dla nas stają się szczególne.

Czy luteranie oddają cześć Marii, Matce Bożej?

Maria – lub Maryja wg tradycyjnego zapisu w języku polskim – jest Bożą Rodzicielką i stanowi wzór cnót i wiary (por. Łk 1,47-48). Luteranie jednak nie uważają, że była niepokalanie poczęta oraz wniebowzięta, ponieważ Pismo Święte nic o tym nie mówi. Nie jest też pośredniczką pomiędzy ludźmi a Bogiem (bo tylko Chrystus nim jest). Modlimy się razem z Marią – jak i ze wszystkimi aniołami i świętymi, którzy osiągnęli już chwałę niebios – ale nie modlimy się do niej.

Czy w luteranizmie istnieje kult świętych?

Nie. Kościół luterański uważa, że świętym jest ten, kto jest prawdziwie wierzącym, obmytym krwią Chrystusa i poświęconym przez Ducha Świętego (por. Rz 1,7; 1 Kor 3,16-17; 2 Tes 2,13-14; 1 P 1,15-16). Oznacza to, że świętym może być człowiek żyjący. Przymiot świętości konkretnego człowieka jest niewątpliwie znany tylko Bogu.

Jednak większość Kościołów luterańskich zachowała również inne rozumienie terminu „święty”, zgodne z przedreformacyjną tradycją. Do tej grupy należą święci ogłoszeni przez Kościół przed Reformacją, szczególnie święci biblijni i męczennicy, a także (już bez używania przymiotnika „święty”) późniejsi świadkowie wiary (jak np. król Gustaw Adolf, którego imienia kościół także należy do naszej parafii, albo męczennicy II wojny światowej – Bonhoeffer, bp Bursche – uwiecznieni w witrażu w naszym kościele). Kościoły luterańskie jednak nie przeprowadzają procesów beatyfikacyjnych, ani kanonizacyjnych, i nie tworzą cudownych „wybielonych” biografii tych postaci, lecz podkreślają, że przy rozważaniu wspaniałości świadectwa ich życia i wiary, należy również pamiętać o ich ludzkiej grzeszności i niedoskonałości. Tak rozumiani święci również nie pośredniczą w relacji Bóg – człowiek (bo jedynym pośrednikiem jest Chrystus), dlatego nie modlimy się do nich.

Czy luteranie mają „święte obrazy”?

Nie. Obrazy, rzeźby, polichromie itp. znajdujące się w kościołach stanowią jedynie element artystyczny wystroju. Mogą również przypominać lub obrazować wybrane sceny biblijne (tak się działo szczególnie w wiekach minionych, kiedy umiejętność czytania nie była powszechna). Działają one jak np. zdjęcia krewnych powieszone na ścianach w naszych domach. Przypominają nam o czymś, pomagają o tym myśleć. Nigdy jednak elementy wystroju nie są przedmiotem kultu. Nie może być mowy o „świętym” czy „cudownym obrazie”.

Czy luteranie obchodzą Boże Narodzenie, Wielkanoc i inne święta?

Tak. Tak samo, jak wszyscy inni chrześcijanie.

Kościół

Jak wstąpić do Kościoła luterańskiego?

Osoby, które chcą wstąpić do Kościoła luterańskiego, a nie były wcześniej ochrzczone, są przyjmowane do Kościoła poprzez Chrzest Święty. Akt ten poprzedzony okresem przygotowawczym. Natomiast osoby, które zostały ochrzczone już w innych Kościołach chrześcijańskich, a chciałyby wstąpić do naszego Kościoła, mogą to uczynić po okresie przygotowawczym, w czasie którego poznają naukę i życie Kościoła. Uczestniczą wtedy w nabożeństwach, spotkaniach parafialnych i innych formach działalności parafii. Ukoronowaniem tego procesu jest sam akt wstąpienia do Kościoła, podczas którego wstępujący do Kościoła oraz duchowny podpisują odpowiedni protokół. Podczas uroczystości osoba wstępująca w obecności świadków wyznaje wiarę w Jezusa Chrystusa, a także przyrzeka wierność Chrystusowi oraz składa obietnicę uczestniczenia w życiu Kościoła, poprzez udział w nabożeństwach i przystępowanie do Sakramentu Komunii Świętej, a także dbanie o dobro wspólnoty. Najważniejszym warunkiem wstąpienia do Kościoła luterańskiego są osobiste przekonania i sama wola związania swojego życia duchowego z naszym Kościołem.

Jak luteranie rozumieją Kościół?

Kościół jest społecznością ludzi wierzących. Jest to jeden Kościół, niepodzielny, niewidoczny, wieczny. Należą do niego chrześcijanie, których liczbę zna tylko Bóg, i tak będzie do końca świata (por. Mt 13,24-30). Czym innym są Kościoły wyznaniowe, widzialne, zorganizowane jako instytucje. Są one częścią jednego, świętego, powszechnego i apostolskiego Kościoła. Jedność Kościoła ma naturę duchową, a na jego czele stoi Chrystus (por. Ef 1,22; Kol 1,18-19).

Jak Kościół luterański ma się do Kościoła rzymskokatolickiego?

Oba Kościoły są częściami Kościoła Powszechnego („katolicki” znaczy właśnie „powszechny”), ustanowionego przez Pana Jezusa, który niestety w skutek ludzkiej niedoskonałości i grzeszności jest dziś podzielony.

Instytucjonalnie nie ma związku pomiędzy tymi dwoma Kościołami.

Czy luteranie mają papieża?

Nie. Wszystkie Kościoły luterańskie, tak jak starożytne Kościoły biblijne, są samodzielne i mają charakter lokalny, zazwyczaj określony granicami państwa, w jakim działają. Kościół Ewangelicko-Augsburski (Luterański) w Polsce działa dokładnie w granicach naszego kraju. Tak samo jest np. w Skandynawii. Ale już w Niemczech Kościołów ewangelickich jest więcej niż jeden, ponieważ działają one w granicach jednego lub kilku krajów związkowych (landów).

Większość lokalnych Kościołów luterańskich należy do Światowej Federacji Luterańskiej, ale ma ona charakter stowarzyszenia, a nie instytucji nadzorującej.

Na czele Kościołów lokalnych (krajowych) stoją wybrani duchowni. Jak są nazywani zależy od tradycji danego kraju. Np. w Skandynawii są to arcybiskupi prymasi, w Polsce zaś mamy Biskupa Kościoła, którym obecnie jest ks. bp Jerzy Samiec.

Jaka jest struktura organizacyjna Kościoła luterańskiego w Polsce?

Ustrój Kościoła luterańskiego w Polsce jest synodalno-konsystorski. Dla łatwiejszego zrozumienia struktury odwołamy się do powszechnie znanych terminów.

Najwyższą władzą w Kościele jest synod Kościoła składający się z duchownych i świeckich (odpowiednik zebrania delegatów, którzy zostali wybrani na reprezentantów poszczególnych diecezji), bieżące decyzje podejmuje konsystorz (świeccy i duchowni, odpowiednik zarządu), na czele którego z własnymi kompetencjami stoi Biskup Kościoła (odpowiednik przewodniczącego zarządu).

Najwyższą władzą w diecezji jest synod diecezjalny, składający się z duchownych i świeckich (odpowiednik zebrania delegatów, którzy zostali wybrani na reprezentantów poszczególnych parafii), bieżące decyzje podejmuje rada diecezji (świeccy i duchowni, odpowiednim zarządu), na czele której stoi z własnymi kompetencjami biskup diecezjalny (odpowiednik przewodniczącego zarządu).

Najwyższą władzą w parafii jest zgromadzenie parafialne, składające się ze wszystkich osób należących do parafii (odpowiednik walnego zgromadzenia), bieżące decyzje podejmuje rada parafialna (odpowiednik zarządu), na czele której stoi z własnymi kompetencjami proboszcz (odpowiednik przewodniczącego zarządu).

Dodatkowo na każdym szczeblu działają organy kontroli finansowej składające się ze świeckich (komisje rewizyjne).

Jaki jest podział administracyjny Kościoła luterańskiego w Polsce?

Kościół dzieli się na diecezje, a te na parafie.

Czy to prawda, że luteranie muszą płacić podatek kościelny?

W Polsce nie ma czegoś takiego jak „podatek kościelny”, który byłby pobierany przez państwo, a potem oddawany Kościołom (tak jest np. w Niemczech). W naszym kraju obowiązuje składka kościelna wpłacana bezpośrednio do kasy parafii, określona na co najmniej 1% przychodów. Niektórzy z różnych powodów zostają przez rady parafialne zwolnieni z obowiązku tej opłaty, inni płacą mniej, niż ten 1%, inni zaś więcej. Nikt nie sprawdza prawidłowości obliczeń, a wszystko opiera się na wzajemnym zaufaniu, bo pieniądze te idą przecież na utrzymanie naszego wspólnego dobra, jakim jest parafia.

O ile można płacić składkę w dowolnej wysokości, o tyle nie można jej zupełnie nie zapłacić (chyba, że się uzyskało zwolnienie), ponieważ skutkuje to odebraniem praw wyborczych na dwa lata.

Sakramenty

Jakie są sakramenty w Kościele luterańskim?

Kościół luterański naucza o dwóch sakramentach: Chrzcie Świętym i Komunii Świętej, tj. Eucharystii.

Jak luteranie rozumieją sakrament?

Przez sakrament rozumiemy obrządek święty, ustanowiony bezpośrednio przez Chrystusa, z którym wiąże się widzialny znak, pod którym udzielana jest łaska Boża.

Jak wygląda Chrzest i kiedy się go udziela?

Chrzest Święty udzielany jest niemowlętom poprzez trzykrotnie polanie wodą i wypowiedzenie odpowiedniej formuły odwołującej się do Trójcy Świętej. Oczywiście udziela się go także nieochrzczonym wcześniej dorosłym. Chrzest udzielony w innym Kościele chrześcijańskim uznaje się za ważny i nie wolno go ponawiać.

Na czym u luteran polega Komunia Święta?

Komunia Święta (czyli Eucharystia, Sakrament Ołtarza, Wieczerza Pańska) jest sakramentem ustanowionym przez Chrystusa podczas Ostatniej Wieczerzy i powinna być sprawowana aż do czasu, gdy Chrystus przyjdzie powtórnie na świat (por. 1 Kor 11,26). Udzielana jest osobom dojrzałym, zawsze pod dwiema postaciami. Do Komunii może przystąpić każdy wierzący, niezależnie od wyznania. Sakrament ten nie działa mocą samej czynności (ex opere operato), lecz wymaga wiary. Osoba niewierząca lub przyjmująca ten sakrament lekkomyślnie czy bez odpowiedniej powagi, czyni to na swoje potępienie (por 1 Kor 11,27-29).

Czy luteranie wierzą w realną obecność Chrystusa w Komunii?

Tak. Tak samo jak rzymscy katolicy uważamy, że podczas konsekracji chleba i wina przemieniają się one w prawdziwe Ciało i prawdziwą Krew. Teologia luterańska w tym zakresie stoi w sprzeczności do teologii Kościołów kalwińskich, które uważają, że chleb i wino są jedynie symbolami.

Trzeba jednak zauważyć jedną różnicę względem Kościoła rzymskokatolickiego. Wg teologii naszego Kościoła podczas konsekracji zachodzi tzw. konsubstancjacja: chleb i wino stają się Ciałem i Krwią tylko podczas sakramentu (czyli od konsekracji do końca rozdawania komunii), a po tym czasie chleb i wino znów są tylko chlebem i winem. Wg nauki Kościoła rzymskokatolickiego chleb i wino trwale przeistaczają się w Ciało i Krew. Dlatego właśnie w świątyniach rzymskokatolickich są tabernakula, w których przechowuje się trwale konsekrowane hostie, a w naszych kościołach nie ma ich, bo nie ma takiej potrzeby.

Czy osoby rozwiedzione mogą przystępować do Komunii Świętej?

Tak. Kościół naucza, że każdy człowiek przed Bogiem jest grzeszny, ale tylko ten kto uwierzy w zbawcze dzieło Jezusa Chrystusa może zostać usprawiedliwiony i radować się zbawieniem. Do Komunii zaproszeni są wszyscy, którzy wierzą, że jest to prawdziwe Ciało i Krew Chrystusa, i którzy pragną otrzymać przyobiecane w tym sakramencie odpuszczenie grzechów.

Czy luteranie mają I Komunię i Bierzmowanie?

Tak, ale:
1. nie są to sakramenty;
2. nie noszą takich nazw.

„Bierzmowanie” to stricte słowiańskie słowo. W innych językach europejskich ten rzymskokatolicki sakrament nazywa się Konfirmation (niem., szwedz.), Confirmation (ang., fr.), Confirmación (hiszp.), Konfirmasjon (norw.), Confermazione (wł.). Piszemy o tym z dwóch powodów: by po pierwsze wykazać, że nie ma nic złego z mówieniu „bierzmowanie” na luterańską konfirmację, z drugiej zaś strony by pokazać dlaczego Kościół luterański zdecydował się właśnie na taką nazwę. Konfirmacja jest po prostu terminem powszechnym w językach europejskich i wywodzi się z łaciny.

Konfirmacja to potwierdzenie wiary przyjętej na Chrzcie i potwierdzenie przynależności do Kościoła poprzez uroczyste wyznanie wiary (po uprzedniej paroletniej nauce religii zakończonej egzaminem) i przyjęcie pierwszej Komunii. Za odpowiedni wiek do przyjęcia Komunii uznano 12–15 lat, a więc okres przejściowy między dzieciństwem i wiekiem dorosłym. Aktu konfirmacji dokonuje prezbiter lub biskup poprzez położenie rąk na głowie konfirmanta i udzielenie błogosławieństwa. W naszej parafii konfirmacja odbywa się w uroczystość Zesłania Ducha Świętego.

Liturgia

Czy u luteran są Msze?

Tak, ale nie w rzymskokatolickim rozumieniu tego terminu. W Polsce w Kościele ewangelickim zwykło się nie używać terminu „Msza”, lecz na wszystkie formy liturgiczne mówić „nabożeństwo”, aby podkreślić odmienność naszego rozumienia Sakramentu Ołtarza względem rozumienia rzymskokatolickiego – nie ma to jednak żadnego uzasadnienia ani teologicznego, ani historycznego, sam termin nie determinuje bowiem teologii i istoty Sakramentu. Podkreślenia wymaga fakt, że w naszym rozumieniu Msza/Eucharystia/Sakrament Ołtarza nie jest powtarzaniem ofiary Chrystusa, nie ma charakteru ofiarniczego ani przebłagalnego.

Sam Luter zachował nazwę „Msza” i jej nie zniósł. Dopiero w późniejszych wiekach, tam gdzie wpływ na luteranizm miał kalwinizm, zaniechano używania tego terminu. W naszej parafii polska liturgia sprawowana jest wg dawnych porządków, więc nie sposób byłoby używać innej nazwy, niż właśnie Luterańska Msza Święta.

W jakim języku sprawowana jest liturgia?

Liturgia jest zawsze sprawowana w języku narodowym, to znaczy właściwym dla uczestników nabożeństwa. W Polsce zatem modlimy się po polsku, chyba że liturgia jest przeznaczona dla jakiejś mniejszości narodowej (tak jak część nabożeństw w naszej parafii) albo dla turystów.

W naszym kościele Luterańskie Msze Św. po polsku odbywają się w czwarte niedziele miesiąca i w inne wybrane dni. Dokładny kalendarz znajdziesz TUTAJ.

Kto może przyjść na nabożeństwo, kto może przystąpić do Komunii?

Na nabożeństwo może przyjść każdy. Do Komunii Świętej może przystąpić ochrzczony i wyspowiadany (w spowiedzi powszechnej albo usznej).

Czy w Kościele luterańskim jest spowiedź? Jak wygląda?

Główną formą spowiedzi praktykowaną w Kościele luterańskim jest spowiedź powszechna, odbywająca się przed lub w trakcie nabożeństwa. Polega ona wyznaniu swoich grzechów w myślach, zmówieniu na głos modlitwy spowiedniej/pokutnej, odpowiedzeniu (wspólnie z całym zborem) na pytania duchownego (o żal za grzechy, wiarę i chęć poprawy) i uzyskaniu odpuszczenia grzechów.

Drugą formą, zdecydowanie rzadszą, jest spowiedź indywidualna, tzw. uszna. Praktykuje się ją na życzenie wiernego.

Czy księdzu podczas kazania wolno mówić o bieżącej polityce?

Nie. Kazanie jest wykładem Pisma Świętego i nie ma w nim miejsca na prezentowanie prywatnych sympatii politycznych duchownego.

Jaki jest ubiór duchownego podczas liturgii?

Kościoły luterańskie zachowały szaty liturgiczne sprzed Reformacji. Zmieniło się to w XIX wieku w Prusach i w krajach, w których Kościoły luterańskie były pod wpływem tego niemieckiego. Wprowadzono wówczas urzędową togę z befką, jednakową dla duchownych luterańskich, kalwińskich i rabinów.

Współczesne prawo Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego (Luterańskiego) w Polsce przewiduje trzy rodzaje stroju: 1) czarną togą z białą befką, 2) czarną togę z białą komżą (a dokładniej z reliktem ornatu) i befką, 3) albę (białą szatę) ze stułą w odpowiednim kolorze liturgicznym. Takie stroje mogą używać wszyscy duchowni polskiego Kościoła luterańskiego i pozostaje to ich indywidualnym wyborem, dostosowanym do zwyczaju panującego w danej parafii.

Jednak ze względu na to, że w naszej parafii celebrujemy Luterańską Mszę Świętą, która wymaga strojów starokościelnych (które powszechnie używa do dziś większość Kościołów luterańskich na świecie), uzyskaliśmy zezwolenie biskupa diecezjalnego na ich wykorzystanie. Tak więc zazwyczaj ksiądz w naszym kościele ubrany jest w albę ze stułą, ale w czwarte niedziele miesiąca przyodziewa albę, stułę, manipularz i ornat (lub kapę do spowiedzi).

Prymas Szwecji, abp Antje Jackelen, w kapie, z mitrą na głowie i pastorałem w ręce
Proboszcz ks. Andrzej Fober w albie i stule (fot. 1) i w ornacie (fot. 2)

Czy luteranie robią znak krzyża?

Tak. Natomiast robienie znaku krzyża podczas liturgii zależy od miejscowej tradycji i od indywidualnej woli uczestnika nabożeństwa.

Jak wygląda luterański rok liturgiczny?

Luterański kalendarz liturgiczny jest podzielony na okresy i posiada spis wszystkich niedziel, uroczystości i świąt, wraz z perykopami (czytaniami Pisma Świętego) przewidzianymi na dany dzień. Kościół luterański w Polsce nie wypracował kalendarza wspomnień (np. męczenników), ale wiele Kościołów luterańskich na świecie takie spisy posiada (np. niemiecki Evangelischer Namenkalender). Ostatnią reformę kalendarz przeszedł w roku 2019, kiedy ustalono, na wzór Kościoła anglikańskiego, stałą datę końcową Czasu po Epifanii na Święto Ofiarowania Pańskiego, 2 lutego, przez co ilość dni Przedpościa jest obecnie ruchoma.

Okresy liturgiczne
– Adwent
– Narodzenie Pańskie i czas po nim (niedziele po Narodzeniu Pańskim)
– Epifania i czas po niej (niedziele po Epifanii)
– Przedpoście (od 5 do 1 niedzieli, trzy ostatnie mają własne nazwy: Septuagesimae, Sexagesimae i Estomihi)
– Wielki Post (niedziele Invocavit, Reminiscere, Oculi, Laetare, Judica, Niedziela Palmowa)
– Wielkanoc i czas po niej (niedziele po Wielkanocy: Quasimodogeniniti, Misericordias Domini, Jubilate, Cantate, Rogate, Exaudi)
– Uroczystość Trójcy Świętej (Trinitatis) i czas po niej (niedziele po Trójcy Świętej)

Czytania liturgiczne
Kościół luterański posiada zupełnie inny system czytań, niż współcześnie Kościół rzymskokatolicki czy Kościół anglikański. Czytania liturgiczne są stałe i składa się na nie ustęp ze Starego Testamentu, z Nowego Testamentu oraz Ewangelia. Natomiast teksty kazalne, na podstawie których powinna być oparta homilia, posiadają cykl sześcioletni. Ostatnia rewizja perykop została przeprowadzona w roku 2019.

Duchowni

W jaki sposób zwracać się do duchownego luterańskiego?

W języku polskim na duchownego mówimy zwyczajowo „ksiądz” i dotyczy to także duchownych luterańskich. Zupełnie nieuzasadnionym jest używanie łacińskiego słowa „pastor”, ponieważ jest to kalka z niemieckiego obszaru językowego. Samo słowo jest bardzo piękne, bo oznacza tyle co „pasterz”, powinniśmy jednak, jako Polacy, pielęgnować nasz zwyczaj językowy i używać tego typowo polskiego słowa „ksiądz”.

Czy księży luterańskich obowiązuje celibat?

Nie. Celibat jest niebiblijny (por. 1 Tm 3,1.4), a jego wprowadzenie w średniowieczu w Kościele zachodnim miało na celu ograniczenie dziedziczenia majątków kościelnych przez potomków duchownych.

Czy w Kościele luterańskim są biskupi?

Urząd duchownego w polskim Kościele luterańskich (jak i w większości na świeci) dzieli się na trzy posługi: diakona, prezbitera (księdza) i biskupa.

Diakoni to pomocnicy prezbiterów. Prezbiterzy to duchowni wyświęceni, mogący sprawować Eucharystię, a także mogący stać na czele parafii, jako proboszczowie. Biskupi stoją na czele diecezji.

Czy w Kościele luterańskim kobiety mogą być księżmi?

To zależy od stanowiska lokalnego Kościoła Luterańskiego. Są Kościoły, w których kobiety nie mogą zostać duchownymi, w innych są wyświęcane na diakonki (polski Kościół luterański), w innych mogą być diakonkami i prezbiterkami, a jeszcze w innych mogą sprawować wszystkie urzędy, łącznie z byciem biskupką, arcybiskupką i prymaską (np. Szwecja).

Z czego utrzymują się duchowni luterańscy?

Duchowni utrzymują się z pensji wypłacanej przez parafię, której wysokość wynika z umowy między nią a duchownym albo z uchwały rady parafialnej. Księża wyższych szczebli utrzymują się z pensji w wysokości ustalonej przez właściwą radę lub synod.

Szczególne sprawy społeczne

Pedofilia

W całej historii Kościoła luterańskiego w Polsce nie odnotowano ani jednego przypadku wykorzystywania seksualnego nieletnich. Znany jest jeden przypadek przemocy seksualnej o charakterze niepedofilskim. Ksiądz ten został natychmiast wydalony ze stanu duchownego.

Antykoncepcja

Jest to kwestia indywidualnego wyboru każdego człowieka.

In vitro

Polski Kościół luterański opowiada się za akceptacją stosowania metody in vitro jako drogi leczenia niepłodności, przy jednoczesnym stanowczym podkreśleniu sprzeciwu wobec tworzenia i przechowywania zamrożonych embrionów nadliczbowych bez wyraźnego celu późniejszej implantacji do organizmu matki.

TUTAJ może przeczytać oficjalny dokument na ten temat.

Aborcja

Kościół luterański uważa aborcję za zło, natomiast regulacje prawne pozostawia władzy świeckiej i nie wypowiada się za ich zmianami w którąkolwiek stronę.

TUTAJ może przeczytać oficjalny dokument na ten temat.

Homoseksualność, LGBT+

Kościół luterański w Polsce nigdy nie używał i nie użyje stwierdzeń typu „ideologia LGBT”, nie wspominając o bardziej haniebnych słowach. Otacza troską i szacunkiem wszystkich ludzi, a przede wszystkim właśnie tych, którzy w opresyjnym społeczeństwie szczególnie tego potrzebują. W niektórych polskich parafiach są organizowane nabożeństwa dla osób LGBT+, także przy okazji Marszów Równości.

Kościoły luterańskie na świecie nie wypracowały jednak do dziś jednolitego stanowiska w sprawie LGBT+. Niektóre z nich udzielają parom jednopłciowym ślubów, inne błogosławią takie związki, inne zaś (w tym polski) nie podjęły żadnych oficjalnych działań w tym zakresie.

Ekologia

Rok 2019 przeżyliśmy w Kościele luterańskim pod hasłem „Roku troski o stworzenie”. Jako luteranie dostrzegamy zniszczenie naszej planety dokonane przez nas ludzi, które jest wynikiem egoistycznego i nieodpowiedzialnego rozumienia słów „czyńcie sobie ziemię poddaną” (Rdz 1, 28). Kościół luterański, zarówno w Polsce jak i na świecie, popiera działania proekologiczne. Szansę na naszą lepszą przyszłość widzi w zmianie polityki kontynentalnej i państwowej, ale przede wszystkim w indywidualnych codziennych wyborach i działaniach każdego pojedynczego człowieka.

ZADAJ WŁASNE PYTANIE

Imię i nazwisko

Twój adres email

Treść wiadomości

Fot. Unsplash: Aaron Burden, Guillaume de Germain, Artur Dziula, Jeremy Thomas, David Carboni