Okna i witraże

Jedna kobieta, trzech mężczyzn.
Dwóch ewangelików, dwoje katolików.
Dwoje Niemców, dwóch Polaków.
Dwoje wrocławian.

Czterech męczenników XX wieku.

Od roku 2016 realizujemy w naszym kościele rekonstrukcję gotyckich laskowań i maswerków okiennych, wraz z wykonaniem i osadzeniem w nich zróżnicowanego zespołu witraży. W latach 2016–2017 udało nam się przeprowadzić prace przy oknach południowych – dwóch w prezbiterium i jednym w nawie. Zainstalowano w nich kopie renesansowych witraży herbowych, które znajdowały się w naszej świątyni aż do początku XX wieku, kiedy to zostały zdemontowane i do dziś znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu. Najprawdopodobniej właśnie dzięki temu przetrwały one dwie wojny światowe i po 100 latach herby wrocławskich możnych mogły wrócić do wnętrza kościoła Św. Krzysztofa. 

W roku 2017 dwa okna północne nawy zyskały kamieniarkę, a w roku 2018 zostaną zamontowane w nich witraże przedstawiające 14 herbów rodów śląskich, ufundowane przez te rodziny. Także w tym roku maswerk i szklenie witrażowe zyska środkowe południowe okno nawy, w całości ufundowane przez jedną rodzinę, krewnych ostatniego przedwojennego proboszcza Kościoła Pamięci Króla Gustawa Adolfa, który dziś należy do naszej parafii. Jednak bezsprzecznie najbardziej spektakularnym wydarzeniem będzie inauguracja w grudniu 2018 r. witraży wokół ołtarza – upamiętniających czterech męczenników XX wieku, o których możecie Państwo więcej przeczytać poniżej. 

Dietrich Bonhoeffer

Dietrich Bonhoeffer (1906–1945). Ten niemiecki duchowny ewangelicki był także wybitnym teologiem uniwersyteckim i antyfaszystą. Działał w ramach Kościoła Wyznającego, którego pierwszy „synod” na Śląsku odbył się właśnie w kościele Św. Krzysztofa. Urodzony we Wrocławiu, zamordowany w obozie we Flossenbürgu 9 kwietnia 1945 roku.

Edith_Stein_(ca._1938-1939)

Edyta Stein, Teresa Benedykta od Krzyża (1891–1942). Z urodzenia żydówka. Pod wpływem żony jej przyjaciela Adolfa Reinacha, głęboko wierzącej ewangeliczki, zbliżyła się do chrześcijaństwa. 1 stycznia 1922 r. przyjęła chrzest w Kościele katolickim, a w roku 1933 wstąpiła do klasztoru karmelitanek. Prócz życia zakonnego, prowadziła bardzo aktywną działalność naukową, będąc wybitnym fenomenologiem i teologiem, autorką wielu dzieł o Teologii Krzyża, tak bliskiej luteranizmowi. Urodzona we Wrocławiu, zamordowana w Auschwitz-Birkenau 9 sierpnia 1942 roku.

Obie te postaci zostaną podpisane wspólną sentencją po polsku i po niemiecku „Bądź pozdrowiony Krzyżu, jedyna nadziejo nasza” (pierwszy werset hymnu Ave Crux spes unica), a w rozecie maswerku na samej górze okna znajdzie się alegoria „Nadziei”, jednej z cnót.

 


1348752535

Maksymilian Kolbe (1894–1941). Był synem Niemca i Polki. W 1910 r. wstąpił do zakonu franciszkanów. Zdobył doktorat z filozofii i teologii, jednocześnie mocno interesując się matematyką i fizyką. W latach 1931–35 był misjonarzem w Japonii. 28 maja 1941 trafił do Auschwitz. Podczas obozowego apelu 29 lipca 1941 dobrowolnie ofiarował swoje życie, w zamian za Franciszka Gajowniczka, który był w grupie skazanych na pokazową karę śmierci, w związku z ucieczką z obozu jednego z innych więźniów. Zamordowany 14 sierpnia 1941 roku.

11b

Juliusz Bursche (1862–1942). Biskup zwierzchnik Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce (a wcześniej Superintendent Generalny tegoż Kościoła w Królestwie Polskim). Był cenionym kaznodzieją oraz organizatorem życia religijnego, a także wielkim polskim patriotą. Potępiał nazizm oraz ideologię hitlerowską, aktywnie im się sprzeciwiając, także poprzez listy pasterskie odczytywane z ambon wszystkich kościołów ewangelickich w Polsce. Aresztowany 3 października 1939 r., więziony i torturowany. Zamordowany 20 lutego 1942 w więzieniu gestapo Moabit w Berlinie.

Obie te postaci zostaną podpisane wspólną sentencją po polsku i po niemiecku „Nie ma większej miłości, jak oddać życie za przyjaciół” (J 15,13), a w rozecie maswerku na samej górze okna znajdzie się alegoria „Miłości”, jednej z cnót.

W środkowym oknie w rozecie znajdzie się alegoria „Wiary”.

 


Okna rodów śląskich

Dwa okna północne, otwierające się do tzw. Starej Plebanii. Kamieniarkę wykonał rzeźbiarz Ryszard Zarycki. W witrażach zostanie przedstawionych 14 herbów śląskich rodów szlacheckich, których reprezentanci są dziś członkami Zakonu Joannitów. Szklenie wykona pracownia dra Marcina Czeskiego. Kwatery z herbami będzie otaczać szkło gomółkowe, w odróżnieniu od okien północnych, wypełnionych szkleniem romboidalnym.

Okna męczenników XX wieku

Trzy okna prezbiterium. Każdy z męczenników zostanie przedstawiony z właściwym dla siebie atrybutem. Dietrich Bonhoeffer ze zwojami pism, Edyta Stein z krucyfiksem, Maksymilian Kolbe z dwoma koronami: białą i czerwoną, a Juliusz Bursze z Biblią i ręką wzniesioną do błogosławieństwa. Szkice postaci wykonała Elisabeth Biron von Curland.

Okna muzyczne

Okna znajdujące się po obu stronach empory organowej będą realizowane w późniejszym terminie.

Okna herbów renesansowych

Trzy okna południowe: dwa w prezbiterium, jedno w nawie. Kamieniarkę wykonał rzeźbiarz Ryszard Zarycki. Kopie renesansowych witraży herbowych fundacji rodów wrocławskich (oryginały pierwotnie w naszym kościele, obecnie przechowywane w Muzeum Narodowym we Wrocławiu) zostały wykonane w pracowni Sławomira Oleszczuka. 

Okno holenderskie

Okno Pamięci Księdza van Beuningena ufundowała Fundacja Rodziny van Beuningen. Znajdą się w nim herby rodziny oraz rodowego miasta: Utrechtu. Ernst Rudolf Joachim van Beuningen, ur. 24 października 1890 w Schleck w Kurlandii. Studiował teologię w Dorpacie. Ordynowany w Rydze w roku 1917, gdzie następnie służył. Od roku 1940 do wiosny 1945 proboszcz parafii Pamięci Króla Gustawa Adolfa na wrocławskim Sępolnie. Po wysiedleniu objął służbę duszpasterską w Bawarii w miejscowościach Rehau, Affalterthal, Goegingen. Na emeryturę przeszedł w dniu 1 października 1959 roku. Do śmierci obejmował opieką duszpasterską wysiedlonych i wypędzonych Niemców. Zapamiętany został jako wybitny kaznodzieja i i oddany w służbie duszpasterskiej.

Wykonawcy:
Ryszard Zarycki – kamieniarka
Pracownia Sławomira Oleszczuka – witraże okien z herbami renesansowymi
Pracownia dra Marcina Czeskiego – witraże w pozostałych oknach

Komisja kościelna ds. okien:
mgr.-lic. ks. Andrzej Fober, proboszcz
mgr Elżbieta Gajewska-Prorok, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, ASP we Wrocławiu
mgr sztuki Tomasz Kmita-Skarsgård
mgr inż. arch. Zygmunt Łuniewicz

Prace zostały sfinansowane przez:

herb2017-last-internet

Parafia ewangelicko-augsburska Św. Krzysztofa
środki własne

2000px-Herb_wroclaw.svg

Miasto Wrocław
środki rozdysponowane w wyniku konkursu przeprowadzonego przez Biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków

2000px-POL_województwo_dolnośląskie_COA.svg

Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego
środki rozdysponowane w wyniku konkursu w zakresie ochrony zabytków

oraz przez prywatnych darczyńców